Πρόσφατα είχα την τιμή να εγκαινιάσω στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες από κοινού με τον Πρόεδρό του Hans-Gert Pöttering την έκθεση "Έδοξεν τη βουλή και τω δήμω" (Έτσι αποφάσισε η βουλή και ο λαός), προσφορά της Βουλής των Ελλήνων, εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων κ. Δ. Σιούφα, ο οποίος λόγω των ταραχών και καταστροφών στη χώρα μας δεν μπόρεσε να παραστεί. Η παρουσίαση της ιστορίας και του μεγαλείου της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας εντυπωσίασε τους ξένους συναδέλφους. Ταυτόχρονα όμως έγινα αποδέκτης σχολίων και ερωτήσεων για τη σημερινή κατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα μας που εξέφραζαν ανησυχία για τα τεκταινόμενα στην Αθήνα.

Κάποιοι στη χώρα μας επιδίωξαν να προσεταιριστούν εκλογικά οφέλη από την αλληλουχία γεγονότων που πυροδότησε η καθολικά καταδικαστέα πράξη ενός αστυνομικού και ο άδικος χαμός ενός νέου. Εύκολα πάντως σπεύσαμε όλοι να κατηγορήσουμε κάποιον, να βρούμε αποδιοπομπαίο τράγο για να του φορτώσουμε όλα τα κακά που μας «τυραννούν»: την κυβέρνηση, την αστυνομία, το Κράτος, τον νεοφιλελευθερισμό, την οικονομική κρίση, τις Μεγάλες Δυνάμεις που συνωμοτούν εναντίον μας. Αν θέλουμε ν' αναζητήσουμε ευθύνες, πρέπει να ανατρέξουμε στις πολιτικές των 30 τελευταίων χρόνων, για τομές και αλλαγές που δεν έγιναν ή δεν έχουν προλάβει να ολοκληρωθούν στον τομέα της δημόσιας τάξης, του κράτους δικαίου, της αγοράς. Ευθύνες έχει και το δικαστικό σώμα, που έχει κατ' επανάληψη επιβάλλει ελαφρότατες ποινές σε σοβαρά περιστατικά αυθαιρεσίας, ακυρώνοντας έτσι κάθε αποτρεπτικό αποτέλεσμα που μπορεί να έχει μια ποινή. Ευθύνες έχουν βεβαίως τα Μ.Μ.Ε., στο βαθμό που προτιμούν να προβάλλουν την απελπισία, την καταδίκη, την παρακμή, την καταστροφή και το χάος, από την πρόοδο, τις μεταρρυθμίσεις και τα θετικά αποτελέσματα. Ευθύνες έχουν σαφώς και οι γονείς -όχι όλοι αλλά πάντως σίγουρα κάποιοι- που δεν έμαθαν στα παιδιά τους να σέβονται τη δημόσια περιουσία και τα δικαιώματα των άλλων, αλλά και κυρίως τους θεσμούς και τις αξίες της δημοκρατίας.

Ευθύνες έχουμε εντέλει όλοι μας, δηλαδή σύσσωμη η σύγχρονη ελληνική κοινωνία για την κρίση στην οποία έχει περιπέσει. «βουλή» και «δήμος», πολιτικοί και πολίτες, έχουμε από κοινού οικοδομήσει μια κοινωνία όπου η υπακοή στους νόμους υποδηλώνει έλλειψη θάρρους αν όχι μωρία, ο σεβασμός προς τη δημόσια περιουσία είναι αδιάφορος, η προστασία του περιβάλλοντος αφορά μόνο τους άλλους, η αλληλεγγύη φαντάζει αφελής νοσταλγία. Ανησυχούμε δήθεν όλοι για το κοινοβουλευτικό σύστημα στη χώρα μας, εστιάζοντας όμως μόνο στον δικομματισμό, χωρίς να μας ανησυχεί το γεγονός ότι η κορυφαία στιγμή του κοινοβουλευτισμού, η συνταγματική αναθεώρηση, μόλις πέρσι ευτελίστηκε, χωρίς να μας ξενίζει το γεγονός ότι η Εξεταστική Επιτροπή, δεν κατάφερε καν να συντάξει ενιαίο πόρισμα, παρά 5 διαφορετικά, χωρίς να επιτευχθεί μία στοιχειώδης αρμονία και σύνθεση απόψεων.

«Έδοξεν τη Βουλή και τω δήμω», η στερεότυπη φράση που συνόδευε τα ψηφίσματα της αθηναϊκής δημοκρατίας, αποτυπώνει ως γνωστόν τη συναπόφαση στην οποία βασιζόταν το νομικό και πολιτικό τους κύρος: έτσι αποφάσισαν από κοινού η εκτελεστική εξουσία και οι πολίτες. Είναι αυτονόητο ότι το σύστημα της άμεσης αθηναϊκής δημοκρατίας δεν μπορεί βέβαια να εφαρμοστεί σε ένα κράτος εκατομμυρίων. Μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν μπορεί να γίνει ποτέ άμεση.

Όμως το πολιτικό μας σύστημα δεν μπορεί παρά να εμπνευστεί από τη βασική ιδέα που αποτυπώνεται στη φράση αυτή, αν αυτό θέλει να εξέλθει της κρίσης του. Όταν έχουμε μπροστά μας πρωτοφανείς προκλήσεις να αντιμετωπίσουμε, είτε πρόκειται για την προϊούσα οικονομική κρίση είτε για τις κλιματικές αλλαγές, είτε για το διεθνή ανταγωνισμό, η Ελλάδα απλούστατα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αρέσκεται σε αυτό τον ιδιότυπο πολιτικό και κοινωνικό κανιβαλισμό που βιώνουμε• ή αντιστρέφοντας τη γνωστή φράση, δεν επιτρέπεται στα παιδιά της Ελλάδας να τρώνε τις σάρκες της.

Η παρούσα κυβέρνηση είχε εξαρχής την τόλμη να προβεί σε μεταρρυθμίσεις και τομές που είναι απαραίτητες, όπως στην Παιδεία, στην εξυγίανση της οικονομίας, στο ασφαλιστικό, στην επίλυση του χρόνιου προβλήματος της Ολυμπιακής, ακόμη κι αν αυτές δεν είναι καθόλου "δημοφιλείς". Οι μεταρρυθμίσεις αυτές, όμως, απαιτούν σωστή ενημέρωση από τα Μ.Μ.Ε., κατανόηση από τους πολίτες και υποστήριξη από το σύνολο του πολιτικού κόσμου. Πολίτες και πολιτικοί οφείλουν σαφώς ν' αναλάβουν τις ευθύνες τους. Ας καταλάβουμε πλέον ότι δεν ωφελεί κανέναν το ν' αντιδρούμε χωρίς να αντιπροτείνουμε, το να μεταθέτουμε στις επόμενες γενιές τα προβλήματα αντί να τα επιλύουμε, το να παραπονιόμαστε ότι «δεν υπάρχει κράτος», ή όταν αδιαφορούμε για τη δημόσια περιουσία, όταν φοροδιαφεύγουμε, όταν επιδιώκουμε με αθέμιτους αν όχι παράνομους τρόπους τη διεκπεραίωση υποθέσεων. Όμως ο πολιτικός κόσμος οφείλει να ηγηθεί της αλλαγής αυτής και να σπάσει τον φαύλο κύκλο, αλλιώς τα κόμματα κινδυνεύουν να χάσουν κάθε έρεισμα και νομιμοποίηση από το κοινωνικό σύνολο. Με άλλα λόγια, οφείλουν να αναλάβουν από κοινού το πολιτικό κόστος που συνεπάγεται η αλλαγή νοοτροπιών, η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, η έμπρακτη προώθηση της διαφάνειας, της χρηστής διοίκησης, του κράτους δικαίου, της νομιμότητας, της συμμετοχής. Απαιτείται δηλαδή ο πολιτικός κόσμος στη χώρα μας να επιδείξει συλλογικά πρωτόγνωρο θάρρος. Αν δεν τα καταφέρει τώρα, τα πράγματα θα είναι ακόμη πιο δύσκολα αύριο. Η σύγχρονη Ελλάδα, από τους Ολυμπιακούς του 2004, τους έλληνες επιστήμονες και καλλιτέχνες που διαπρέπουν στη χώρα μας και το εξωτερικό, έχει αποδείξει ότι μπορεί να προοδεύει, να μας κάνει περήφανους. Καλούμαστε σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, από τη Μεταπολίτευση και έπειτα, να δημιουργήσουμε αντί να καταστρέψουμε, να υπερβούμε τον κακό μας εαυτό, να αποδείξουμε ότι η Ελλάδα δεν έχει να επιδείξει μόνο ένα ένδοξο μακρινό δημοκρατικό παρελθόν αλλά και ένα μέλλον.

<< Προηγούμενο

Επόμενο >>