Μόλις λίγες ημέρες πριν η Βουλή των Ελλήνων επικύρωσε με συντριπτική πλειοψηφία το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ή  Συνταγματική Συνθήκη. Μένουν ακόμη  άλλες δεκαεννέα χώρες της Ε.Ε. να την επικυρώσουν ώστε να τεθεί σε εφαρμογή. Η συζήτηση και ο προβληματισμός γύρω από τη φύση και τις αλλαγές που επιφέρει το νέο αυτό κείμενο έχει φουντώσει, εν όψει μάλιστα και του γαλλικού δημοψηφίσματος στις 29 Μαΐου, που όπως φαίνεται θα κρατήσει σε εγρήγορση τους οπαδούς και των δύο πλευρών, του ναι και του όχι, και θα επηρεάσει και τις υπόλοιπες χώρες - μέλη.

Ο διάλογος με τους πολίτες αναδεικνύει τον έντονο προβληματισμό το κατά πόσον το προτεινόμενο Σύνταγμα έχει κοινωνικό χαρακτήρα ή περισσότερο φιλελεύθερο από το οποίο θα ωφεληθούν μόνο οι επιχειρήσεις. Με μία ψύχραιμη ανάγνωση του κειμένου του Συντάγματος αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για ένα ισορροπημένο πολιτικό σχέδιο μεταξύ οικονομικού δυναμισμού και κοινωνικής προστασίας, μεταξύ ανταγωνισμού και αλληλεγγύης. Από μία επίσης ψύχραιμη αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής πραγματικότητας και των προκλήσεων αντιλαμβανόμαστε ότι το αποτέλεσμα αυτό είναι ένα μεγάλο επίτευγμα, αφού το Σύνταγμα αποτελεί προϊόν συναίνεσης μεταξύ λαών, κρατών, πολιτικών δυνάμεων, με διαφορετικούς θεσμούς, ιδεολογίες και πρακτικές στην άσκηση της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.

Από τη μία πλευρά υπήρχαν οι υποστηρικτές του "κοινωνικού Μάαστριχτ" δηλαδή κοινών κανόνων και δεσμευτικών πολιτικών στον κοινωνικό τομέα. Από την άλλη, υπήρχαν αυτοί που υποστήριζαν ότι το κόστος των κοινοτικών δράσεων υπολογίζεται αρκετά υψηλό και θα ήταν προτιμότερο να παραμείνουν οι τομείς αυτοί στην εθνική αρμοδιότητα. Αναφέρουν μάλιστα το χαρακτηριστικό παράδειγμα της δημοσιονομικής πολιτικής και της εφαρμογής αδιακρίτως για όλους του Συμφώνου Σταθερότητας, το οποίο έφερε οικονομική στασιμότητα, δυσφορία κυβερνήσεων και πολιτών και οδηγήθηκε σε αναθεώρηση. Χώρες εξαιρετικά φιλελεύθερες επέμειναν για μία ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς, χωρίς ή με ένα ελάχιστο επίπεδο ευρωπαϊκών κοινωνικών κανόνων και παράλληλα οι σκανδιναβικές χώρες διαθέτοντας ήδη ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικών υπηρεσιών και δαπανών δεν επιθυμούσαν να τους επιβληθεί ένα ομοιόμορφο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και παρέμβαση από τις Βρυξέλλες.  

Το Σύνταγμα κατάφερε να συνδυάσει την κοινωνική οικονομία της αγοράς και την υψηλή ανταγωνιστικότητα που θα δώσει δυναμισμό στην ευρωπαϊκή οικονομία και θα της επιτρέψει να αντιμετωπίσει τον συνεχώς αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό. Το Σύνταγμα δεν κάνει επιλογή μεταξύ οικονομικής προόδου και κοινωνικής αλληλεγγύης. Και τα δύο πηγαίνουν δίπλα - δίπλα, ενώ το πρώτο είναι στην υπηρεσία του δευτέρου. Αναγνωρίζει όμως ότι εάν η οικονομική ανάπτυξη έχει ανάγκη από έναν ευρωπαϊκό χώρο για να πραγματοποιηθεί, η κοινωνική αλληλεγγύη μένει ακόμη ριζωμένη στην εθνική μας παράδοση και ιδιαίτερα στη σχέση της με το κράτος.  Έτσι, εναρμόνιση στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής έχει αποκλεισθεί. Ο καθορισμός του ελάχιστου εισοδήματος και το ύψος των κοινωνικών εισφορών παραμένει στην αποκλειστική  δικαιοδοσία των κρατών  - μελών.  Όμως η πλήρη απασχόληση, η κοινωνική πρόοδος, η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού η κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία της ανθρώπινης υγείας αναφέρονται ρητά πλέον ως στόχοι της Ένωσης και οφείλουν να διαπνέουν όλες τις πολιτικές της.

Με την ενσωμάτωση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης, τον οποίον οφείλουν να σέβονται τα δικαστήρια της Ένωσης και των κρατών - μελών κωδικοποιούνται για πρώτη φορά τα κοινωνικά δικαιώματα : ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, ελευθερία επαγγέλματος και δικαίωμα προς εργασία, επιχειρηματική ελευθερία, δικαίωμα εργαζομένων στην ενημέρωση και διαβούλευση στο πλαίσιο της επιχείρησης, προστασία από αδικαιολόγητη απόλυση, δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας, κοινωνική ασφάλεια και κοινωνική αρωγή. Η ενδυνάμωση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο αποτελεί μία άλλη καινοτομία, δημοκρατική και παραγωγική.

Το Σύνταγμα αναδεικνύει τη συμπληρωματικότητα των πολιτικών μας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και τη συνυπευθυνότητα για να επιτύχουμε τον στόχο μιας "Ευρώπης των πολιτών". Η συνειδητοποίηση λοιπόν των κοινών ευρωπαϊκών μας στόχων, η καλή συνεργασία κοινοτικών οργάνων και εθνικών φορέων, η εξασφάλιση των απαραιτήτων κοινοτικών πόρων και η καλή χρήση τους σε όλα τα επίπεδα, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να δώσουν στο Σύνταγμα το περιεχόμενο και τη δύναμη μίας κοινωνικής Ευρώπης. 
 

<< Προηγούμενο

Επόμενο >>